شاعر افغانستان، زندان ایران

ویدا ربانی روزنامه نگار ایرانی درپی اعتراضات اخیر ازجمله به دلیل نشر شعری از شاعر افغانستان، به زندانی محکوم شد.فاطمه مهاجری مادر این روزنامه نگار،درنامه ای که در دیدار نیوز به تاریخ هشتم بهمن سال جاری منتشر شد، از قوه قضاییه ایران خواستار تجدید نظر در حکم این روزنامه نگار شد.درنامه خانم مهاجری خطاب به رییس قوه قضاییه ایران به حکم او اشاره شده است. بخشی از محکومیت این روزنامه نگار به دلیل نشر شعر رامین مظهر شاعر جوان افغانستان است که در بیتی از آن گفته می شود :

تو مومن استی و نمازت بوسه هایت هست

تو فرق داری اعتراضت بوسه هایت هست

این بیت توسط ویدا ربانی روزنامه نگار ایرانی ” استوری ” شده بود که بخشی از پرونده اورا به دلیل توهین به مقدسات تشکیل می دهد. درنامه خانم مهاجری مادر این روزنامه نگار نیز آمده است:

” تشبیه بوسه به نماز چرا و چگونه توهین به مقدسات است؟! و توهین به کدام مقدسات ماست؟! با این برداشت، گنجینه شعر و ادبیات فارسی را چگونه ارزیابی باید کرد؟ آیا سراسر توهین به مقدسات هستند؟! آنجا که حافظ می‌گوید:«در نمازم خَمِ ابرویِ تو با یاد آمد / حالتی رفت که محراب به فریاد آمد»

این نمونه‌ها در ادبیات فارسی فراوانند، در انتشارات رسمی کشور چاپ می‌شوند، در مدارس آموزش داده می‌شود، مسئولین در سخنرانی‌ها و مردم در روزمره شان آن را به کار می‌بندند. آیا همه ما مجرم به توهین به مقدسات بوده و هستیم؟!”

قصه از کجا آغاز شد؟

رامین مظهر شاعر روزنامه نگار جوان افغانستان در سال 1397 درپی انفجارهایی که درکابل به وقوع می پیوست، به هنگام تهیه خبر از یک انفجار درکابل،متوجه عکس دوست شاعرش درمیان کشته شده گان حمله انتحاری می شود حمله ای که درآن زمان از سوی طالبان درافغانستان سازمان دهی شده بود. او شب حادثه شعری می نویسد:

از عشق، از امید، از فردا نمی‌ترسی

می‌بوسمت در بین طالب‌ها نمی‌ترسی

می‌بوسمت در گوشه‌ی مسجد نمی‌لرزی

در بین عطر وحشی سنجد نمی‌لرزی

می‌بوسمت در بغض و سوگواری ها

می بوسی ام در دار و گیر انتحاری ها

می بوسی ام در دار و گیر انتحاری ها ‌

تو مومن هستی و نمازت بوسه هایت هست

تو فرق داری اعتراضت بوسه هایت هست

شهر رامین مظهر اما از همان روزهای نخست به شدت وگسترده گی با مخاطب ارتباط برقرار کرد.اومتولد 1374 در بامیان افغانستان  ودانش آموخته زبان وادبیات فارسی دانشگاه کابل است .شعرش جانمایه عاشقانه واعتراضی دارد و او به  عنوان شاعر اعتراضی درمیان اهل ادبیات فارسی شناخته می شود.

مظهر شعر خودرا به عنوان صدای اعتراض ،در برابر افراطیت دینی وبه ویژه طالبان قرار داد ودراین خصوص سخن گفت وشعر نوشت. شعری که با استقبال عمومی درافغانستان مواجه شد ونسل نو،نسل سنی وفکری خود رامین مظهر نسل زیر سی سال افغانستان، به شدت با آن همدلی وهمراهی کردند وچه دراعتراضات خود در برابر کشتار وانفجارهای بی رحمانه این سالها در کشور شان و چه در نماد ها وسمبل های دیگری که یاد آور آزادی اجتماعی بود از جمله در روز والنتاین از شعر او به عنوان نمود بارز صدای نسل خود استفاده کردند.

شعری که با همین خصوصیات درحوزه زبان فارسی گسترش یافت ودرمیان نسل نو ایرانی راه پیدا کرد وخوانده وشنیده شد.به ویژه این شعر او: می بوسمت در بین طالب ها نمی ترسی؟!

این شعر رامین مظهرکه او آن را در بیست ویک سالگی سرود به سرعت درمیان مخاطبان وجامعه ی افغانستان فراگیر وپرمخاطب شد. چند روز بعد درپی انفجار وکشته شدن مردم ودوست شاعر او وپس از سرودن این شعر، شماری از جوانان نسل او، در اعتراض به گفتگوهای صلحی که در دوحه قطر با طالبان درحال انجام بود، زیر عنوان همین شعر همایشی برگزار کردند.

“غوغا”دختر جوان آواز خوان افغانستان این شعر را در همان روزها به صورت فی البداهه وساده در آهنگی خواند ودر شبکه های اجتماعی منتشر کرد.غوغا تابان آواز خوان افغانستان  که به دلیل اجرای آهنگ اعتراضی جزو صد زن برتر والهام بخش سال 2021 به انتخاب بی بی سی شد ازجمله به دلیل خواندن این شعر اعتراضی با استقبال مخاطبان روبرو شد.

آهنگ به سرعت درافغانستان وفراتر از آن درایران همه گیر شد. شعر رامین مظهر به وسیله آهنگ” غوغا” به نسل نو افغانستان رسید  و ویدیوی آهنگ او بر روی این شعر درمیان مخاطبان ایرانی جا باز کرد وبه پیمانه وسیعی پسندیده شد. 

تاجایی که  رسانه هایی مانند نیویارک تایمز و لوموند به شعر وشخصیت رامین مظهر وهمچنان اثرگذاری این شعر درمیان نسل نو  پرداختند.نسلی که به دنبال رد افراط گرایی دینی وبه ویژه طالبان بودند و اعتراضات مدنی  گسترده ای نیز دراین خصوص داشتند. اما با وجود تلاش های نسلی از روشنفکران افغانستان همانند رامین مظهر وخلاف پیش بینی ها، طالبان دوباره در افغانستان مسلط شدند وشاعر نیز کشورش را ترک کرد. در آن سوی دیگر اقلیم زبان فارسی درایران اما شعرش همچنان خوانده وشنیده شد تا جایی که دراعتراضات اخیر این کشور نیز،به ویژه شعر مورد اشاره از مظهر، از سوی بسیاری از جوانان ایرانی این شعر در فضای مجازی اجتماعی بازتاب وبازنشر داشت.

ویداربانی روزنامه نگار ایرانی یکی از این جوانان ایرانی است که این شعر رامین مظهر ، شاعر گوشه ء دیگر جغرافیای زبان پارسی را به  نشانه اعتراض در حساب کاربری خود منتشر کرد. اما در پرونده او در قوه قضاییه ازجمله درمورد نشر این شعر اتهام وارد شد، اتهام تنها درمورد نشراین بیت از شعر بود:تو مومن استی ونمازت بوسه هایت است…. بسیاری از کاربران فضای مجازی اما با نشر خبر اتهامات این خانم روزنامه نگار ایرانی، ازجمله به دلیل نشر این شعر به گذشته شعر فارسی وموارد مشابه وچه بسا شدید تر از معانی این بیت اشاره کرده اند واین بخش از اتهامات اورا وارد ندانسته اند.

درگذشته شعر فارسی وادبیات فاخر این زبان موارد بسیاری از این دست وجود دارد که در آن شعر مرز های شریعت ودین داری رعایت نکرده اند. با این وجود برخورد اهل شریعت ودین داری نیز در برابر این تابو شکنی ها همواره دوستانه واز سر مدارا نبوده است.